Een seed phrase, in het Nederlands ook herstelzin genoemd, is een reeks van 12 of 24 gewone woorden waarmee je een cryptowallet volledig kunt herstellen. Wie die woorden kent, heeft toegang tot alle munten in die wallet, op elk apparaat en overal ter wereld. Daarom is de herstelzin het belangrijkste stukje informatie dat je als bezitter van crypto hebt.
Wat een seed phrase precies is
Een wallet bewaart geen munten. De munten staan op de blockchain, en de wallet beheert de privésleutels waarmee je ze kunt verplaatsen. Lees meer over dat verschil in wat een crypto wallet is. Al die sleutels worden afgeleid uit één startgetal, de seed. Omdat een getal van 128 of 256 bits voor mensen onmogelijk foutloos over te schrijven is, wordt het vertaald naar woorden. Dat is de herstelzin.
Het gevolg: met één reeks woorden herstel je niet één adres, maar de hele wallet, inclusief alle accounts en alle netwerken die de wallet ondersteunt. Gaat je telefoon kapot of raak je je hardware wallet kwijt, dan koop je een nieuw apparaat, voer je de woorden in en staat alles er weer.
12 of 24 woorden: hoe BIP39 werkt
Bijna alle wallets volgen de standaard BIP39, een voorstel uit 2013 dat inmiddels de norm is. Daarin staat een vaste lijst van 2048 woorden. Elk woord staat voor 11 bits. Je wallet trekt een willekeurig getal, voegt een kleine controlesom toe en zet het resultaat om in woorden.
| Lengte | Willekeurige bits | Controlesom | Aantal mogelijke combinaties |
|---|---|---|---|
| 12 woorden | 128 | 4 bits | ongeveer 3,4 maal 10 tot de macht 38 |
| 24 woorden | 256 | 8 bits | ongeveer 1,2 maal 10 tot de macht 77 |
Ook 12 woorden zijn met de huidige techniek niet te raden. Er zijn meer combinaties dan er zandkorrels op aarde zijn, vele malen over. Het laatste woord bevat deels de controlesom. Daardoor herkent een wallet de meeste tikfouten: een verkeerd woord levert meestal een melding op in plaats van een lege wallet.
Een paar praktische details:
- De volgorde telt. Dezelfde woorden in een andere volgorde vormen een andere wallet.
- De eerste vier letters zijn genoeg. In de Engelse BIP39-lijst is elk woord uniek aan de eerste vier letters. Dat is handig bij metalen back-ups met beperkte ruimte.
- Niet elke wallet gebruikt BIP39. Sommige wallets en netwerken hebben een eigen formaat. Noteer daarom ook welke wallet je gebruikte, zodat je later weet waar je moet herstellen.
Nooit delen, met niemand
Er is geen enkele legitieme reden waarom iemand anders je seed phrase nodig heeft. Geen beurs, geen helpdesk, geen walletfabrikant en geen overheid vraagt er ooit om. Toch is het vragen om de herstelzin de meest gebruikte truc bij crypto oplichting. Oplichters doen zich voor als supportmedewerker, sturen een nep-update van je wallet of bouwen een website die precies lijkt op die van de fabrikant.
Wordt je ergens gevraagd je herstelzin in te typen, behalve op het scherm van je eigen hardware wallet of bij het bewust herstellen van een wallet die je zelf hebt geïnstalleerd, dan is het vrijwel zeker oplichting. Stop en sluit het venster.
Een seed phrase veilig bewaren
Een goede back-up moet twee dingen tegelijk doen: hij moet bestand zijn tegen verlies, en onbereikbaar voor anderen. Die twee doelen trekken aan elkaar. Hoe meer kopieën, hoe kleiner de kans op verlies, maar hoe groter de kans dat iemand er een vindt.
Wat je beter niet doet:
- Een foto of schermafbeelding maken. Foto’s worden vaak automatisch naar de cloud gesynchroniseerd.
- De woorden opslaan in een notitie-app, e-mail, chatbericht of document.
- De woorden in een wachtwoordmanager zetten die je ook voor alledaagse logins gebruikt, zonder dat je de afweging bewust maakt.
- Het papiertje in de doos van de hardware wallet laten zitten.
Wat wel werkt:
- Schrijf de woorden met de hand op, genummerd van 1 tot 12 of 24, op het kaartje dat bij je wallet hoort of op stevig papier.
- Controleer elk woord tegen het scherm en test de back-up: herstel de wallet een keer op een leeg apparaat voordat je er grote bedragen op zet.
- Bewaar het origineel op een plek die beschermd is tegen inbraak en water, zoals een kluis.
- Overweeg een tweede kopie op een andere locatie, zodat brand of een overstroming niet alles in één keer vernietigt.
- Leg vast wie in geval van overlijden toegang moet krijgen, en hoe. Zonder plan gaat crypto bij een nalatenschap vaak verloren.
Meer over sleutelbeheer, hardware wallets en het verdelen van risico lees je in crypto veilig bewaren.
Metalen back-up
Papier brandt al rond 230 graden Celsius en verdraagt geen water. Bij een woningbrand kan de temperatuur oplopen tot boven de 600 graden. Een metalen back-up lost dat op. Je stempelt of graveert de woorden in een plaat van roestvast staal of titanium, of je schuift letterblokjes in een houder. Goede exemplaren overleven hoge temperaturen, water en roest.
Let wel op: een metalen plaat beschermt tegen de natuur, niet tegen mensen. Iemand die de plaat vindt, kan de woorden net zo goed lezen als van papier. De plek waar je hem bewaart blijft dus even belangrijk.
De passphrase: een extra woord
BIP39 kent een optionele passphrase, soms het 25e woord genoemd. Dat is een zelfgekozen tekst die je samen met de herstelzin gebruikt. Elke passphrase levert een compleet andere wallet op. Zonder passphrase zie je de gewone wallet, met de juiste passphrase de verborgen wallet.
Het voordeel: wie alleen je 24 woorden vindt, komt niet bij het vermogen achter de passphrase. Het nadeel is net zo groot. Vergeet je de passphrase of schrijf je hem net anders op, met een hoofdletter of spatie verschil, dan is die wallet voorgoed onbereikbaar. Er is geen controlesom die je waarschuwt. Een passphrase is daarom vooral zinvol voor wie de discipline heeft om ook die tekst apart en betrouwbaar te bewaren.
Varianten voor grotere bedragen
Voor wie veel vermogen in crypto heeft, bestaan er manieren om niet van één reeks woorden afhankelijk te zijn:
- Multisig. Een transactie vereist handtekeningen van bijvoorbeeld twee van de drie sleutels, elk met een eigen herstelzin op een eigen plek. Eén gestolen of verloren back-up is dan niet fataal.
- Shamir-back-up. Sommige hardware wallets splitsen de herstelinformatie in delen, waarvan je er bijvoorbeeld drie van de vijf nodig hebt. Dit gebruikt een eigen standaard en is niet uitwisselbaar met elke wallet.
Deze oplossingen zijn veiliger tegen één fout, maar ingewikkelder in gebruik. Complexiteit is zelf ook een risico: wie het systeem niet begrijpt, sluit zichzelf sneller buiten.
Seed phrase bij een beurs
Bewaar je crypto bij een beurs, dan heb je meestal geen seed phrase. De beurs beheert de sleutels en jij logt in met wachtwoord en tweestapsverificatie. Onder MiCA moet een beurs met vergunning klantmunten gescheiden houden van eigen bezit, en in Nederland houdt de AFM daar toezicht op. Dat is een andere vorm van zekerheid dan eigen sleutels, met eigen voor- en nadelen. Een herstelzin krijg je pas zodra je een eigen wallet aanmaakt.
Veelgestelde vragen
Wat is het verschil tussen een seed phrase en een privésleutel?
Een privésleutel hoort bij één adres. De herstelzin is de bron waaruit alle privésleutels van een wallet worden afgeleid. Daarmee herstel je dus alle adressen tegelijk.
Is een seed phrase van 12 woorden veilig genoeg?
Ja. Twaalf woorden geven 128 bits aan willekeur, wat met de huidige rekenkracht niet te raden is. Het echte risico zit vrijwel altijd in hoe je de woorden bewaart, niet in de lengte.
Wat gebeurt er als ik mijn seed phrase kwijtraak?
Zolang je wallet nog werkt, kun je de munten naar een nieuwe wallet met een nieuwe herstelzin sturen. Is ook het apparaat weg, dan zijn de munten in principe voorgoed onbereikbaar. Niemand kan ze voor je terughalen.
Mag ik mijn herstelzin in een wachtwoordmanager bewaren?
Het kan, maar dan hangt de veiligheid van je crypto af van de veiligheid van dat account en van elk apparaat waarop het is ingelogd. De meeste beveiligingsspecialisten raden voor grotere bedragen een offline back-up aan.
Wat moet ik doen als iemand mijn seed phrase heeft gezien?
Maak direct een nieuwe wallet met een nieuwe herstelzin aan en verplaats alle munten daarheen. Ga ervan uit dat de oude wallet niet meer veilig is, ook als er nog niets is gebeurd.