Bitcoin mining is het proces waarmee nieuwe blokken aan de blockchain van bitcoin worden toegevoegd. Miners zetten gespecialiseerde computers in om een rekenpuzzel op te lossen. Wie als eerste een geldige oplossing vindt, mag het volgende blok vastleggen en ontvangt daarvoor nieuwe bitcoins plus de transactiekosten. Zo ontstaan nieuwe munten en wordt het netwerk tegelijk beveiligd.
Waarom bitcoin miners nodig heeft
Een blockchain is een gedeeld grootboek dat duizenden computers tegelijk bijhouden. Er moet een manier zijn om af te spreken welke transacties erin komen en in welke volgorde, zonder dat één partij de baas is. Bitcoin lost dat op met proof of work. Het recht om een blok toe te voegen, kost aantoonbaar werk in de vorm van rekenkracht en dus elektriciteit. Wie de geschiedenis van bitcoin wil herschrijven, moet meer rekenkracht inzetten dan de rest van het netwerk samen. Dat is bij de huidige omvang onbetaalbaar.
Hoe bitcoin mining werkt
Een miner verzamelt wachtende transacties in een kandidaat-blok. Daarna probeert hij een getal te vinden, de nonce, waarmee de hash van dat blok onder een bepaalde doelwaarde valt. Een hash is een soort digitale vingerafdruk die bitcoin berekent met het algoritme SHA-256. De uitkomst is niet te voorspellen, dus de enige methode is gokken: biljoenen pogingen per seconde, tot iemand een geldige uitkomst vindt.
Zodra een miner een geldig blok vindt, stuurt hij het naar het netwerk. De andere computers controleren in een fractie van een seconde of het klopt, en beginnen dan aan het volgende blok. Gemiddeld gebeurt dat elke tien minuten.
Difficulty: waarom het tempo constant blijft
Als er meer miners bijkomen, wordt er sneller gegokt en zouden blokken sneller gevonden worden. Daarom past bitcoin elke 2.016 blokken, ongeveer eens per twee weken, de difficulty aan. Kwamen de blokken te snel, dan wordt de puzzel moeilijker. Kwamen ze te langzaam, dan wordt hij makkelijker. Zo blijft het gemiddelde rond de tien minuten, ongeacht hoeveel rekenkracht er is.
Die rekenkracht, de hashrate, is in de loop der jaren enorm gegroeid. In 2025 passeerde het netwerk de grens van zo’n 1.000 exahash per seconde: duizend triljoen pogingen per seconde. Het precieze cijfer verandert voortdurend.
De halving en de inkomsten van miners
Een miner verdient op twee manieren: de blokbeloning met nieuw gemaakte bitcoins, en de transactiekosten die gebruikers betalen. De blokbeloning halveert elke 210.000 blokken, ruwweg eens in de vier jaar. Dat heet de bitcoin halving.
| Periode | Blokbeloning |
|---|---|
| 2009 tot 2012 | 50 BTC |
| 2012 tot 2016 | 25 BTC |
| 2016 tot 2020 | 12,5 BTC |
| 2020 tot april 2024 | 6,25 BTC |
| Sinds april 2024 | 3,125 BTC |
| Verwacht vanaf 2028 | 1,5625 BTC |
Door de halvingen komen er steeds minder nieuwe bitcoins bij. Rond het jaar 2140 wordt de laatste bitcoin gemaakt en staat de teller op ruim 21 miljoen. Bij de huidige beloning komen er per dag ongeveer 450 nieuwe bitcoins bij.
Elke halving halveert in één klap de inkomsten van miners in bitcoin. Of mining dan nog loont, hangt af van de koers, de elektriciteitsprijs en de efficiëntie van de apparatuur. Na een halving stoppen minder efficiënte miners vaak, waarna de difficulty daalt en de overgebleven miners weer een groter deel krijgen. Op de lange termijn moeten de transactiekosten een groter deel van de inkomsten gaan vormen. Op dit moment zijn ze meestal goed voor enkele procenten, met uitschieters in drukke periodes.
Het energieverbruik, genuanceerd
Bitcoin mining verbruikt veel elektriciteit. Schattingen van de Universiteit van Cambridge liggen de afgelopen jaren in de orde van 100 tot 200 terawattuur per jaar. Dat is vergelijkbaar met het totale elektriciteitsverbruik van een land als Nederland. Het cijfer stijgt en daalt mee met de hashrate en de efficiëntie van machines.
Er zijn kanttekeningen bij beide kanten van het debat:
- De energiemix verschilt sterk. Schattingen van het aandeel duurzame energie lopen uiteen van ongeveer 40 tot ruim 50 procent, afhankelijk van de bron en de methode.
- Miners zoeken goedkope stroom. Dat is vaak overtollige energie: waterkracht in natte seizoenen, gas dat anders wordt afgefakkeld, of wind- en zonnestroom op momenten met weinig vraag. Sommige miners schakelen af bij piekvraag en helpen zo het net te balanceren.
- Het verbruik hangt niet af van het aantal transacties. Het is de prijs van de beveiliging, niet van een losse overboeking. Een vergelijking per transactie is daarom misleidend, in beide richtingen.
- Toch blijft het verbruik reëel. Een deel van de mining draait op fossiele stroom, en de apparatuur levert elektronisch afval op omdat machines na enkele jaren verouderd zijn.
Netwerken als Ethereum zijn overgestapt op proof of stake, waarbij het energieverbruik met meer dan 99 procent daalde. Hoe dat werkt, lees je bij staking. Bitcoin is niet van plan die stap te zetten, omdat proof of work wordt gezien als kern van de beveiliging.
Kun je zelf minen in Nederland?
Technisch kan het, maar voor particulieren loont het vrijwel nooit. Mining gebeurt met ASIC’s: machines die alleen SHA-256 kunnen berekenen. Een modern apparaat haalt zo’n 200 terahash per seconde en verbruikt daarbij ongeveer 3.500 watt, dag en nacht. Dat is ruim 80 kilowattuur per dag.
Bij een Nederlandse consumentenprijs van grofweg 25 tot 35 cent per kilowattuur kost alleen de stroom al zo’n 20 tot 30 euro per dag. De opbrengst van zo’n machine lag de afgelopen tijd eerder rond de 5 tot 15 euro per dag, afhankelijk van de koers en de difficulty. Daar komt bij dat de machines een paar duizend euro kosten, warmte afgeven en een geluidsniveau hebben van een stofzuiger die nooit uitgaat. Professionele miners betalen vaak minder dan 5 cent per kilowattuur, op locaties met goedkope stroom.
Met één machine is de kans dat je zelf een blok vindt verwaarloosbaar klein; het kan jaren of eeuwen duren. Daarom minen vrijwel alle miners in een pool, waar de beloning naar verhouding van de geleverde rekenkracht wordt verdeeld.
Pas op voor cloud mining-aanbiedingen, waarbij je rekenkracht huurt in een datacenter op afstand. Veel daarvan zijn verlieslatend of regelrechte oplichting. Zie crypto-oplichting.
Mining en belasting
Wie op kleine schaal mint als hobby, valt meestal in box 3 met de bitcoins die hij bezit. Mint je met de bedoeling winst te maken en op een schaal die verder gaat dan normaal vermogensbeheer, dan kan de Belastingdienst de opbrengst als inkomen in box 1 zien, als resultaat uit overige werkzaamheden of als winst uit onderneming. Kosten als stroom en apparatuur zijn dan mogelijk aftrekbaar. Lees meer in crypto en belasting.
Veelgestelde vragen
Wat is bitcoin mining in het kort?
Bitcoin mining is het oplossen van een rekenpuzzel met gespecialiseerde computers om nieuwe blokken aan de bitcoin-blockchain toe te voegen. De winnaar krijgt nieuwe bitcoins en de transactiekosten als beloning.
Hoeveel bitcoin krijgt een miner per blok?
Sinds de halving van april 2024 is de blokbeloning 3,125 bitcoin, plus de transactiekosten in dat blok. Bij de volgende halving, verwacht in 2028, daalt de beloning naar 1,5625 bitcoin.
Is minen thuis in Nederland rendabel?
Bijna nooit. Bij Nederlandse stroomprijzen kost de elektriciteit van een moderne miner meer dan hij opbrengt. Rendabele mining gebeurt op locaties met zeer goedkope stroom.
Wat gebeurt er als alle bitcoins gemined zijn?
Rond 2140 worden er geen nieuwe bitcoins meer gemaakt. Miners zijn dan volledig afhankelijk van de transactiekosten die gebruikers betalen.