Altcoins zijn alle cryptomunten behalve bitcoin. De naam komt van alternative coin. Het gaat om duizenden projecten, van grote netwerken als Ethereum en Solana tot munten die als grap begonnen. Wat ze gemeen hebben: ze zijn gemiddeld veel beweeglijker dan bitcoin, en de meeste bestaan na een paar jaar niet meer.
Wat zijn altcoins?
Bitcoin was in 2009 de eerste cryptomunt. Alles wat daarna kwam, heet een altcoin. De eerste golf bestond vooral uit kopieën van bitcoin met kleine aanpassingen, zoals Litecoin in 2011, dat snellere blokken had. Met de komst van Ethereum in 2015 veranderde dat. Op Ethereum kon iedereen zelf een token uitgeven met een paar regels code. Sindsdien is het aantal altcoins geëxplodeerd. Prijssites als CoinGecko en CoinMarketCap volgen tienduizenden munten, en op blockchains als Solana en Base worden er dagelijks nog duizenden nieuwe tokens aangemaakt.
Ondanks dat enorme aantal is de markt sterk geconcentreerd. Bitcoin is doorgaans goed voor zo’n 50 tot 60 procent van de totale marktkapitalisatie van crypto. Dat aandeel heet de bitcoin dominance. Ethereum neemt daarvan nog eens 10 tot 20 procent voor zijn rekening. Alle andere altcoins samen vormen dus maar een beperkt deel van de markt.
De belangrijkste categorieën
Altcoins verschillen sterk in wat ze doen. Een indeling helpt om ze te vergelijken.
| Categorie | Wat het is | Voorbeelden |
|---|---|---|
| Smart contract-platforms | Blockchains waarop andere toepassingen draaien. De munt betaalt de transactiekosten. | Ethereum, Solana, Cardano, Avalanche |
| Stablecoins | Tokens die de waarde van een munt als de dollar of euro volgen. | USDT, USDC, EURC |
| Betaalmunten | Gericht op snelle en goedkope overboekingen. | XRP, Litecoin |
| Layer 2-tokens | Tokens van netwerken die bovenop een andere blockchain draaien. | ARB, OP, POL |
| DeFi-tokens | Stemrecht of een aandeel in de inkomsten van een DeFi-protocol. | UNI, AAVE |
| Exchange-tokens | Uitgegeven door een beurs, vaak met korting op handelskosten. | BNB |
| Privacymunten | Maken transacties moeilijk te volgen. | Monero, Zcash |
| Memecoins | Munten zonder specifieke functie, gedreven door community en aandacht. | Dogecoin, Shiba Inu, PEPE |
Stablecoins zijn een bijzonder geval. Ze vallen technisch onder de altcoins, maar ze zijn juist bedoeld om niet te bewegen. Lees meer in ons stuk over stablecoins. Ook privacymunten nemen een aparte positie in: veel Europese beurzen bieden ze niet meer aan, vanwege de regels tegen witwassen.
Waarom de meeste altcoins verdwijnen
Van de munten die in 2017 en 2018 in de top 100 stonden, is het grootste deel daar nu niet meer te vinden. Veel ervan worden nauwelijks nog verhandeld. Dat patroon herhaalt zich elke cyclus. Er zijn een paar terugkerende oorzaken:
- Geen echte toepassing. Veel projecten beloven een oplossing voor een probleem dat geen blockchain nodig heeft, of dat al beter wordt opgelost.
- Concurrentie. Netwerkeffecten zijn sterk. Ontwikkelaars en gebruikers gaan naar de platforms waar al veel activiteit is, waardoor kleinere alternatieven leeglopen.
- Tokenverkoop door insiders. Bij veel nieuwe munten is maar een klein deel van de tokens in omloop. De rest is in handen van het team en vroege investeerders en komt in de loop van jaren vrij. Elke vrijgave, een unlock, zet druk op de koers.
- Afhankelijkheid van hype. Memecoins en trendmunten bestaan bij de gratie van aandacht. Als die verschuift naar het volgende verhaal, droogt de vraag op.
- Oplichting. Een deel van de munten wordt bewust opgezet om geld op te halen en daarna te verdwijnen, een zogeheten rug pull. Zie ook crypto-oplichting.
In sommige periodes stijgen altcoins veel harder dan bitcoin. Dat heet een altseason. Zulke periodes waren tot nu toe kort en eindigden meestal met forse dalingen, waarbij kleine munten vaak 80 tot 95 procent van hun waarde verloren.
Hoe je altcoins beoordeelt
Er bestaat geen formule die vertelt welke altcoin waarde houdt. Wel kun je een aantal vragen stellen die de meeste zwakke projecten snel ontmaskeren.
- Wat doet het netwerk of de munt? Kun je in twee zinnen uitleggen welk probleem het oplost en waarom daar een eigen token voor nodig is? Zo niet, dan is dat een signaal.
- Wordt het gebruikt? Kijk naar meetbare activiteit: aantal transacties, betaalde transactiekosten, waarde in DeFi. Data-sites als DefiLlama en Token Terminal maken dat zichtbaar.
- Hoe zit de tokenverdeling in elkaar? Vergelijk de marktkapitalisatie met de fully diluted valuation, de waarde als alle tokens in omloop zouden zijn. Een groot verschil betekent dat er nog veel verkoopdruk kan komen. Kijk ook wanneer de unlocks plaatsvinden.
- Wie zit erachter? Is het team bekend, en hoe lang werkt het al aan dit project? Wie heeft er vroeg in geïnvesteerd en tegen welke prijs?
- Hoe liquide is de munt? Bij een kleine munt kan één grote verkooporder de koers flink laten zakken. Kijk naar het dagelijkse handelsvolume op grote beurzen.
- Is de code gecontroleerd? Audits door bekende partijen zeggen iets over de zorgvuldigheid, al bieden ze geen garantie.
- Is er een MiCA-whitepaper? Onder MiCA moet voor tokens die in de EU worden aangeboden een whitepaper met vaste informatie beschikbaar zijn. Ontbreekt die, vraag je dan af waarom. Lees meer over MiCA en de AFM.
Altcoins en risico in een portefeuille
Altcoins bewegen gemiddeld veel sterker dan bitcoin, zowel omhoog als omlaag. In bearmarkten dalen ze vaak harder, en het herstel is minder zeker. Ook de onderlinge samenhang is groot: als bitcoin daalt, dalen de meeste altcoins mee. Spreiden over tien kleine munten geeft daardoor minder bescherming dan het lijkt.
Wie altcoins wil volgen, kan de koersen en marktaandelen bekijken op onze pagina met markten. Voor het verschil tussen de twee grootste netwerken lees je bitcoin vs ethereum.
Waar je altcoins koopt en hoe je ze belast
De meeste grote altcoins zijn te koop bij beurzen met een MiCA-vergunning. Kleinere munten staan vaak alleen op decentrale beurzen, waar je zelf verantwoordelijk bent voor het controleren van het juiste contractadres. Hoe je een betrouwbare partij vindt, staat in een crypto exchange kiezen. Fiscaal maakt het geen verschil: voor de meeste particulieren vallen altcoins, net als bitcoin, in box 3. Je geeft de waarde op 1 januari op.
Veelgestelde vragen
Wat is een altcoin?
Een altcoin is elke cryptomunt die niet bitcoin is. De term omvat grote netwerken als Ethereum en Solana, maar ook stablecoins, DeFi-tokens en memecoins.
Hoeveel altcoins zijn er?
Prijssites volgen tienduizenden munten, en op sommige blockchains worden elke dag duizenden nieuwe tokens gemaakt. Het overgrote deel daarvan wordt nauwelijks verhandeld.
Zijn altcoins riskanter dan bitcoin?
Gemiddeld wel. Altcoins zijn kleiner, minder liquide en sterker afhankelijk van één team of verhaal. Hun koersen bewegen harder en veel munten verdwijnen na een paar jaar.
Is Ethereum een altcoin?
Ja, technisch gezien wel, omdat het niet bitcoin is. Door zijn omvang en eigen ecosysteem wordt Ethereum vaak apart genoemd van de rest van de altcoins.