Wat is een NFT? Een NFT, voluit non-fungible token, is een uniek digitaal bewijsstuk op een blockchain dat vastlegt wie eigenaar is van een bepaald item. Dat item kan een digitaal kunstwerk zijn, maar ook een toegangsbewijs, een domeinnaam of een voorwerp in een game. Anders dan een bitcoin is geen enkele NFT inwisselbaar voor een andere.
Wat is een NFT, en wat betekent non-fungible?
Fungible betekent onderling uitwisselbaar. Een euromunt is fungible: het maakt niet uit welke euro je krijgt, elke euro is evenveel waard. Hetzelfde geldt voor bitcoin. Eén bitcoin is gelijk aan elke andere bitcoin.
Een NFT is het tegenovergestelde. Elke token heeft een eigen nummer en verwijst naar iets specifieks. Vergelijk het met een concertkaartje met een vaste stoel, of met het kadaster waarin staat wie welk perceel bezit. Twee NFT’s uit dezelfde collectie kunnen sterk in waarde verschillen, omdat ze verschillende eigenschappen hebben.
Hoe een NFT technisch werkt
De meeste NFT’s draaien op Ethereum en volgen een vaste standaard, ERC-721 voor losse unieke tokens of ERC-1155 voor tokens die in kleine oplages bestaan. Ook Solana, Polygon en Bitcoin, via zogeheten Ordinals, hebben NFT’s. Een NFT bestaat uit drie onderdelen:
- Het token zelf, met een uniek nummer en het adres van de eigenaar. Dit staat op de blockchain.
- De metadata, een beschrijving met naam, eigenschappen en een link naar het bestand.
- Het bestand, zoals een afbeelding of video. Dat staat vrijwel nooit op de blockchain zelf, omdat opslag daar te duur is. Het staat op een opslagnetwerk als IPFS of Arweave, of gewoon op een server van de maker.
Dat laatste punt is belangrijk. Als de server van de maker offline gaat, wijst je NFT soms naar een bestand dat niet meer bestaat. Je bezit dan nog steeds het token, maar niet meer wat je dacht te kopen.
Wie een NFT koopt, krijgt het token, niet automatisch de rechten op het kunstwerk. De maker houdt het auteursrecht, tenzij de voorwaarden van de collectie iets anders zeggen. Iedereen kan de afbeelding nog steeds bekijken en kopiëren.
Waar NFT’s voor gebruikt worden
NFT’s werden bekend door digitale kunst, maar de techniek is breder toepasbaar. Een overzicht:
| Toepassing | Voorbeeld | Wat de NFT toevoegt |
|---|---|---|
| Digitale kunst en verzamelobjecten | CryptoPunks, Art Blocks | Aantoonbare herkomst en schaarste. |
| Games | Wapens, personages of land in een spel | Spelers bezitten items en kunnen ze buiten het spel verhandelen. |
| Tickets en lidmaatschap | Toegang tot een evenement of community | Lastig te vervalsen, doorverkoop is te volgen. |
| Domeinnamen | ENS-namen zoals naam.eth | Een leesbaar walletadres in plaats van een lange code. |
| Bewijs van echtheid | Certificaten bij luxegoederen | Een digitale herkomstregistratie die niet te wijzigen is. |
| Tokenisatie | Fracties van vastgoed of andere bezittingen | Eigendom van fysieke zaken digitaal vastleggen. Zie tokenisatie. |
De hype van 2021 en wat ervan overbleef
De eerste NFT-achtige projecten verschenen al in 2017, met CryptoPunks en het spel CryptoKitties. De grote doorbraak kwam in 2021. In maart van dat jaar verkocht veilinghuis Christie’s een digitaal werk van de kunstenaar Beeple voor ruim 69 miljoen dollar. Collecties als Bored Ape Yacht Club werden een statussymbool, en de duurste exemplaren gingen voor miljoenen van eigenaar. Op het hoogtepunt, begin 2022, werd op marktplaats OpenSea in één maand voor zo’n 5 miljard dollar verhandeld.
Daarna stortte de markt in. Het handelsvolume daalde in de jaren erna met meer dan 90 procent, en de minimumprijs van veel bekende collecties zakte met 80 tot 95 procent. Onderzoek naar duizenden collecties liet zien dat het overgrote deel vrijwel niets meer waard is. Een deel van het eerdere volume bleek bovendien wash trading: handelaren die NFT’s aan zichzelf verkochten om de prijs op te drijven of beloningen van een marktplaats te ontvangen.
Wat overbleef, is de techniek. Die wordt nu vooral gebruikt waar unieke digitale eigendom echt iets oplost, zoals bij tickets, domeinnamen en tokenisatie. De speculatieve kant bestaat nog, maar op veel kleinere schaal. Wie wil weten hoe zulke golven van euforie en paniek ontstaan, leest meer in ons stuk over bull- en bearmarkten.
De risico’s van NFT’s
- Weinig liquiditeit. Bij een munt is er altijd een koper tegen een of andere prijs. Bij een NFT moet je een koper vinden die precies dit item wil. Dat kan maanden duren, of nooit gebeuren.
- Waardering is lastig. Er is geen objectieve prijs. Wat een NFT waard is, hangt volledig af van wat een ander ervoor wil betalen.
- Verdwijnende bestanden. Staat het bestand op een gewone server, dan ben je afhankelijk van de maker.
- Oplichting en phishing. Valse collecties, nagemaakte marktplaatsen en berichten met een gratis NFT die bij openen je wallet leeghalen, komen veel voor. Meer hierover in crypto-oplichting.
- Rug pulls. Makers die beloftes doen over een game of community en na de verkoop verdwijnen.
- Kosten. Bij aankoop en verkoop betaal je transactiekosten op de blockchain, platformkosten en vaak een vergoeding aan de maker. Op Ethereum lopen de gas fees bij drukte flink op.
NFT’s, regels en belasting
De Europese MiCA-verordening sluit unieke NFT’s grotendeels uit. Worden NFT’s in grote, gelijksoortige series uitgegeven, dan kunnen toezichthouders ze toch als gewone cryptoasset beschouwen. Dan gelden dezelfde regels als voor andere tokens. Lees meer over MiCA en de AFM.
Voor de meeste particulieren in Nederland vallen NFT’s in box 3, net als andere crypto. Je geeft de waarde op 1 januari op. Bij NFT’s is die waarde vaak lastig vast te stellen; een redelijke schatting op basis van recente verkopen uit de collectie is gangbaar. Maak je zelf NFT’s en verkoop je die, of handel je er intensief in, dan kan de opbrengst als inkomen in box 1 gelden. Meer in crypto en belasting.
Waar je op let als je een NFT overweegt
- Koop alleen via een bekende marktplaats en controleer of de collectie het officiële contractadres heeft.
- Kijk waar het bestand is opgeslagen. IPFS of Arweave is robuuster dan een gewone server.
- Lees welke rechten je wel en niet krijgt.
- Gebruik een aparte wallet voor NFT’s en open nooit onbekende NFT’s of links die je ongevraagd krijgt.
- Ga ervan uit dat je het bedrag niet terugziet. Koop een NFT omdat je het item wilt hebben, niet als belegging.
Veelgestelde vragen
Wat is een NFT in simpele woorden?
Een NFT is een digitaal eigendomsbewijs op een blockchain. Het legt vast dat jij eigenaar bent van één specifiek item, zoals een kunstwerk, ticket of domeinnaam, en dat bewijs is niet uitwisselbaar met een ander.
Bezit ik de afbeelding als ik een NFT koop?
Je bezit het token dat naar de afbeelding verwijst. Het auteursrecht blijft meestal bij de maker, en iedereen kan de afbeelding nog steeds zien en opslaan.
Zijn NFT’s nog iets waard na 2021?
De meeste NFT’s uit de hype zijn vrijwel waardeloos geworden. Een klein aantal bekende collecties heeft nog een markt, en de techniek wordt gebruikt voor tickets, domeinnamen en tokenisatie.
Moet ik belasting betalen over NFT’s?
Voor de meeste particulieren vallen NFT’s in box 3, waar je de waarde op 1 januari opgeeft. Wie NFT’s maakt en verkoopt of er beroepsmatig in handelt, kan in box 1 belast worden.