Een bull markt is een periode waarin koersen langdurig stijgen, een bear markt een periode van langdurige daling. In crypto wisselen bull en bear markt elkaar sneller en heftiger af dan op de aandelenmarkt. Wie de geschiedenis kent, weet dat dalingen van 70 procent of meer bij bitcoin al meerdere keren zijn voorgekomen, en dat ook stijgingen extreme vormen kunnen aannemen.
De definities
De namen verwijzen naar de manier waarop de dieren aanvallen. Een stier stoot zijn horens omhoog, een beer slaat met zijn klauwen omlaag. Op de aandelenmarkt hanteert men vaak een vuistregel: een daling van 20 procent of meer vanaf de vorige top heet een bear markt, een stijging van 20 procent vanaf een dieptepunt het begin van een bull markt.
In crypto is die grens weinig bruikbaar. Bewegingen van 20 procent komen bij bitcoin binnen een paar weken voor zonder dat de bredere trend verandert. Bij kleinere munten gebeurt dat soms binnen een dag. Daarom kijken analisten in crypto eerder naar de lange lijn: hoe lang duurt een trend, hoe ver is de koers van de vorige top verwijderd en hoe verandert het sentiment.
| Kenmerk | Bull markt | Bear markt |
|---|---|---|
| Koersrichting | Hogere toppen en hogere bodems | Lagere toppen en lagere bodems |
| Sentiment | Optimisme, later euforie | Teleurstelling, later onverschilligheid |
| Nieuwe projecten | Veel nieuwe tokens en hoge waarderingen | Projecten verdwijnen, ontwikkelaars blijven |
| Aandacht in de media | Hoog | Laag, behalve bij faillissementen |
Cycli in crypto en de rol van de halving
Bitcoin heeft tot nu toe een terugkerend patroon laten zien van ongeveer vier jaar. Dat valt samen met de bitcoin halving. Ongeveer elke vier jaar, na 210.000 blokken, halveert de beloning die miners krijgen voor een nieuw blok. Daardoor komen er minder nieuwe bitcoins op de markt. Lees meer over dat proces in bitcoin mining.
| Halving | Blokbeloning na de halving |
|---|---|
| November 2012 | 25 BTC |
| Juli 2016 | 12,5 BTC |
| Mei 2020 | 6,25 BTC |
| April 2024 | 3,125 BTC |
| Verwacht rond 2028 | 1,5625 BTC |
In de jaren na de halvings van 2012, 2016 en 2020 volgde telkens een sterke stijging en daarna een diepe daling. Ook na de halving van april 2024 steeg de koers: eind 2024 kwam bitcoin voor het eerst boven de 100.000 dollar. Toch is voorzichtigheid op zijn plaats bij het doortrekken van dat patroon. Vier cycli is een kleine steekproef. De markt is veel groter geworden, met beursgenoteerde fondsen, institutionele beleggers en regels zoals MiCA. Ook rente, inflatie en de algemene stemming op financiële markten spelen een steeds grotere rol. Het nieuwe aanbod is bovendien al zo klein ten opzichte van het totaal dat het effect van elke volgende halving kleiner wordt.
Historische drawdowns van bitcoin
Een drawdown is de daling van een top naar het daaropvolgende dieptepunt. De geschiedenis van bitcoin laat een reeks zeer diepe dalingen zien. De bedragen zijn afgerond en verschillen licht per bron en beurs.
| Periode | Top | Dieptepunt | Daling |
|---|---|---|---|
| 2011 | circa 32 dollar | circa 2 dollar | ruim 90 procent |
| 2013 tot 2015 | circa 1.150 dollar | circa 170 dollar | ongeveer 85 procent |
| 2017 tot 2018 | circa 19.700 dollar | circa 3.200 dollar | ongeveer 84 procent |
| 2021 tot 2022 | circa 69.000 dollar | circa 15.500 dollar | ongeveer 77 procent |
Daarnaast waren er kortere, scherpe dalingen. In maart 2020 halveerde de koers in twee dagen, toen de coronacrisis alle markten raakte. Bij andere munten dan bitcoin waren de dalingen in bear markten meestal nog dieper. Veel altcoins uit eerdere cycli zijn nooit meer in de buurt van hun top gekomen, en een deel is helemaal verdwenen.
Na een daling van 80 procent moet een koers met 400 procent stijgen om weer op het oude niveau te komen. Wie op de top 10.000 euro inlegde, had op het dieptepunt nog 2.000 euro. Dat is de realiteit van een bear markt in crypto, ook voor de grootste munt.
Sentiment in een bull en bear markt
Elke cyclus kent een herkenbare emotionele lijn. In het begin van een stijging is er scepsis. Daarna komt optimisme, en tegen de top vaak euforie: iedereen praat erover, nieuwe beleggers stromen in en risico’s lijken te verdwijnen. In de daling volgen ontkenning, angst en uiteindelijk onverschilligheid, juist op het moment dat de koers het laagst staat.
Graadmeters zoals de fear and greed index proberen die stemming in een getal te vangen, op basis van onder meer koersbeweging, volume en zoekgedrag. Zo’n index zegt iets over het moment, niet over de toekomst. Extreme hebzucht kan lang aanhouden, en extreme angst ook.
Ook op grafieken is het verschil tussen een bull en bear markt terug te zien. Hoe je die leest, staat in candlestick grafieken lezen.
Hoe beleggers zich voorbereiden
Niemand weet vooraf wanneer een cyclus keert. Wat beleggers wel kunnen doen, is vooraf bedenken hoe ze met beide fases omgaan. Dit is geen advies, maar een overzicht van wat vaak genoemd wordt:
- Omvang van de positie. Veel beleggers kiezen een bedrag waarvan ze een daling van 80 procent kunnen dragen zonder dat hun financiële situatie in gevaar komt.
- Spreiden in de tijd. Door periodiek een vast bedrag in te leggen, bekend als dollar cost averaging, hoeven ze het juiste moment niet te kiezen. Met de DCA-calculator zie je hoe dat historisch had uitgepakt.
- Geen geleend geld. Posities met een hefboom worden in een scherpe daling automatisch gesloten. Een groot deel van de crashes in crypto werd versterkt door zulke gedwongen verkopen.
- Een buffer buiten crypto. Wie spaargeld achter de hand heeft, hoeft niet op het dieptepunt te verkopen om rekeningen te betalen.
- Een plan op papier. Vooraf vastleggen wanneer je bijkoopt, herverdeelt of afbouwt, helpt om in euforie of paniek niet impulsief te handelen.
- Bewaring en tegenpartij. In de bear markt van 2022 gingen meerdere platforms failliet. Waar en hoe je munten staan, is dan net zo belangrijk als de koers. Zie crypto veilig bewaren.
Voor de belasting maakt de fase van de markt overigens weinig uit voor de meeste Nederlandse particulieren: crypto valt in box 3 en de waarde op 1 januari is bepalend, niet of je tussentijds winst of verlies hebt gemaakt.
Veelgestelde vragen
Wat is het verschil tussen een bull en bear markt?
In een bull markt stijgen koersen langdurig, met hogere toppen en bodems. In een bear markt dalen ze langdurig. Op de aandelenmarkt geldt een daling van 20 procent vaak als grens, in crypto kijkt men meer naar de lange trend.
Hoe lang duurt een bear markt in crypto?
Historisch duurden de grote bear markten van bitcoin ongeveer een jaar tot anderhalf jaar van top tot bodem. Het herstel naar de oude top duurde daarna vaak nog langer. Er is geen garantie dat toekomstige cycli dezelfde duur hebben.
Bepaalt de halving wanneer een bull markt begint?
Na eerdere halvings volgden stijgingen, maar het verband is niet zeker. De steekproef is klein en andere factoren, zoals rente en de instroom van grote beleggers, spelen een steeds grotere rol.
Hoe diep is bitcoin ooit gedaald?
In 2011 daalde bitcoin met ruim 90 procent. In latere cycli lagen de grote dalingen tussen ongeveer 77 en 85 procent vanaf de top.